Ene medreliin erhten gej uiltei edee.

Uurlaad l uhuuleed baigaa ene esiig nuhuh gej huurhii zovdog baihdaa.

Medreliin es ch yahav, targalah geed l uzeed baidag targalsan ch zuilgui hovdog bolchihloo. Gehdee hoolond sain boldoggui orond ni amttand durtai bolood baihiin. manai mongold bas saihan yumaa hugatsaa , chanar , hadgalalt ene ter ni gehees haanaas l bol haanaas goyo chocolate olood idej boldog. getel end  alga yumaa.

Mongolchuud bugd duuchin yumaa yah argagui, gehdee buren duuniihaa ugiig meddeg hun gej tun hovor yumaa.

Bar sav ajillahgui bolohoor mongoliin zaluuchuudad uneheer uitgartai yumaa te. Bidend bodood baihad uur zugatsaad baih gazar gej baidaggui yum baina.

Emegteichuuddee gej helehed jiremselvel huduu yavtsgaaya aa, eruul agaart huuhdee gargaya yadaj.

Za yag l gumparhuu sonin zuil hamj shimeed bichij orhiloo.

World AIDS day

Unuudur delhii niiteeree DOX-n esreg temtseh udur. Manai Mongoliin tuhaid ene uvchnii tohioldol haritsingui hojim ilersen ornii toond bagtdag ch haldvar mash hurdan tarhaj baigaa orni toond bas bagtaad amjchihsan. Ene saihan zuil gejuu. Odoogoor ene uvchniig tugus emchleh, virusiin esreg beldmel batalgaajaagui baigaa. Er ni tegeed belgin zamiin haldvar uvchin tusah eseh ni tsever huvi hunees shaltgaaldag. Ene turliin haldvaruud ni mash ih hor urshigtai gedgiig hun bur dornoo bodoj baih heregtei. Ur udamd chini muuhai uvchin haldvarlah saihan gejuu................... Yadaj ingej bodoj uurtuu tavih , uuriinhee belgiin amidraliin eruul ahiud anhaaral handuulj baigaarai Minii Mongoliin uhaalag zaluus mini. Bid heduulee bilee, ene uvchnii tarhalt her yavj baigaa bilee, uls undesten maani DOX-n tahlaar muhuh gejuu, ugui ee, iim zuil baij yavch bolohgui.

Ta bid unuudur heseg zuriin jargalaas bolj ureedui hoichiin amidralaa aldaj baina shuu dee. Uhamsartai amidartsgaaya.


DOX-iin esreg hamtdaa............December 1.2007

...Bi durgui...
Bi durgui Arhi uuj tuugeeree aarhsan humuund bi durgui
Aashilj zagnasan bodlogogui negend bi durgui
Amidralaa avch yavj chadahgui archaagui negend bi durgui
Ajilaas zugtaj, zugaa haisan uudgui budged bi durgui 

Gudmand demii selguutseh tenuulchind bi durgui
Gertee gedsee ilj hevteh muljigchid bi durgui
Gem uildej busdiig hohirioj bui bertegchind bi durgui
Galzuursan met duvchigneh uhaangui negend bi durgui 

Haylbar argaar amidrahiig muruudugchid bi durgui
Horvoog uzen yadsan setgeld bi durgui
Humuund gai bolson uildel burt durgui
Heneggui ugeer negnee gomdooson am burt bi durgui

Mongol gedeg ulsaa hairlahgui humuuniig bi uzen yaddag
Mansuursan etgeediig bi tuunees iluu uzen yaddag
Manraa teneg baival bas l durgui
Manj zan gedeg dee, hudlaa neg buurunhiilsen ter zand bas l durgui 

Eh, etsegee ul toomsorloson heneggui zand bi durgui
Eh helee ul hundetgesen buduuleg zand bi durgui
Eh ornoo ul haiharsan huniimseg setgeld bi durgui 

Etsest ni:
 

Buruu gej bodson bolgondoo bi durgui baidaggui ch
 
Buruu uildel ni busdad gai bolj baival bi durgui
 
Zuv saihan amidar gej bidniig ene horvood turuulsen baital
 
Zuv bish buruu amidraad baigaad l bi durgui
Bidnii Banjig Baataruud.


Magtaal ahiuhan ugvul manai Oojgii ihiig buteene, huurguj baigaa yum bish shuu, uzel bodoldoo unench mundag zaluu.


Marzagnal, duvchignuleer show hiigeed surchihsan dogi zaluu ene Gump, banjigaar duuren fanuudtei. 

Durlalsan setgeleer huchigdaj dee Nomad mini, negen setgeltei yavaarai, gunigt durlald buu avt, amidraliin amtiig arvin amtaalaai. 

Duu ni tasraad garch ireh yum ene Khatnaa ajil amidraldaa ingej oron garan handdaggui baih gej naidaj baina.


Anagaahdaa unench Ohidiin emch chamd B-maaguudiin setgel aldaarad baih shig PCnii araas hun shohoorolgui uurtuu baigaa naiz ohintoigoo evelereerei chi.

Az jargal- Neeh goyo nertei davgui shuumjlegch zaluu, zuv zuv. Bas busguichuud ih durlaad baih shig baigaa yumaadaa chamd.


Reader chamaig neg harah yumsan, ih nuutslag ch yum shig, uzel bodol chini bas bolomjiin

Watchman shig mundag aav , saihan hani manaid uur baina uu, bi ih hundeldeg shuu.


Claus mini, aviyasaa ajil bolgoh heregtei shuu, nom gargaval hamgiin turuund gariin usegtei chini avahiig husej baina.


Smit-d burhan yu hairlah heregtei ve? Emegtei huniig hundelj bai, aguu shuu dee busguichuud bid chini.

Chinzo-amlay- amlaltandaa hureerei zaluu chi. Yumand ih hurdan hyamrah yumaa, er hun buuri suuritai baih saihan shuu, bitgii salhi shig hiis.

Dexter- chamd buruu ugui, negen tsagt shuumjilj baisandaa uuchlal huseye.

Uka_82 Durlaliin burhan chinii deeguur l ergeldeed baih yumaa. Hudlaa heleegui shuu, udahgui nadad bayarlalaa gej heleeree. Ashdiin bilges amni bileg.

Angelic- Bi chamtai uchirsan bol, hehe shunaltav. Uhaantai zaluu gej boddog, gehdee yariltsaj uzvel yamar baih bol.

Munkhnasan- Hot, huduug hosluulaad saihan yumaa. Odoo tegeed banjig gedeg hereggui yum shig heregtei ajlaa sain hiigeerei, yag l huuchin shigee.

Amg@@ - shuud bayarlalaa gej helmeer baidag yumaa, uneheer tusarhag sain zaluu, banjigmaanuudaa ene zaluu single shuu,  

Pics- nuutsaar tagnahaa zogsoogooroi chi,


Hujii- Bitgii asuult ustgaarai, PLZ


Lee_Priest- body, unen tasarhai, zuvulguu bichne geed baisan yu bolson be? Bid chinii zuvulsni daguu dasgal hiij baigaad ta nariin nudiig neg hujirlay gej bodood baigaa yumsan, getel zuvulguu baidaggui ee, sanuulga shuu
 

Hayahandaa Smile ineed belegleed hayahandaa gunig belegleed, daruuhan banjigchin, ohid mini bas single yum shig baina lee shuu.

MCX  shaardlaga tavidag dajgui huuhed shig baisan odoo bur bolijee, harin ch  zarimdaa uuruu crazy bolood baina uu, ugui yu.

Fuji or closefriend or neg sumogiin ner uu, Neeh olon ID ashiglaad tolgoi erguuleed  baidag, Za tegeed ger bul, ur huuhedtei hunees ohid busguichiuud mini nudee hol bailgaarai.

Ene LoveHBT Huurhun egduutei yum yarina aa, aniagaa avch suuna gesen, bi bas aztai nas zaluuhan huurhun zaluud toogdood, gehdee bas azguin duu zaluu sonirhdoggui sonirhdog boldog yum biluu, hehe 
 

Dark terror gej er l yum shig baigaan, yag bichih geheer neg sain medeh zuil alga a, bi ch banjigiin single zaluusiig burtgedeg muu nertei, gehde mini burtgeld odoogoor buren burtgegdeegui baina shuu chi.
 

Sooloo1120 – heden onii 11 sariin 20nd tursun be? Neeh sain burtgelee bicheed uguul bi reklam hiij ugnu shuu, ingehed girlfriend baiga yu, baihgui bol B-ddaa zuulchilj ugeye.
 

Chonogiya Chonogiya gedeg chini ulaan malgait biluu, Neeh huurhun ulaan malgait shig ohin ailgaad l yavaad baina uu.
 

Caster troy yaj  humuusiin birthday tiim sain meddeg baina a, miniihiig medeh uu, er ni medehgui baihaa, tegeed bodson gomdoltoi l yum, kkkk
 

Noyonmunkh erch huchtei, tsoglog zaluu, bas muuruudumtgii, bas single, hehe

Suulin ueiin new friend Magnai0324, beer gantsaaraa uuh durtai gesen, tegej baigaad hen negentei huvaaj uuh durtai boloh bailgui dee tiimee, gantsaaraa uugaad baij boloh sh dee tiimee.
 

Za tegeed busad zaluus mini bi neg hun bolohoor bugdiig ni ene tolgoidoo halgalj aria l barahgui baina, denduu shunaltai baij bolohgui sh dee tiimee, buu gomdooroi minii ner alga gej.
 

Ohiddoo gej helehed end baigaa zaluus er ni single-uud baih shuu ihenh ni.
  
Yadargaa gej yu ve?
Yadralt gedeg ni ajiliin ulmaas hunii ajillah chadvar heseg hugatsaand buurahiig helne. Yadarsan ued setgel zuin talaas bie sulrah medremj turj, ajilaa urgeljluuleh idevhi buurch, anhaaral sarnij, hudulguun bagasaj, setgel sanaa togtvorgui bolno.  Mun oi togtoolt bolon setgehuin uil buurch er zorig, shiiidemgii baidal dutagdaj uurgiigee hyanah chadvar buurna. Ih yadarsan ued noirmog baidald orno.  Yadarsan ueiin setgel zuil baidliig sudlaachid 3 ue shatad hamruulsan baina.
1. Yadrah medremj baga zereg ilreh ue
2. Hudulmuriin chadvar medegdehuits buurch setgel zuin uurchlult ilreh ue
3. Het yadraltiin ue

Yadraltiig oyunii, bieiin, anhdagch, 2dogch, het yadralt buyu ahrag yadargaa hemeen angildag baina. Arhag yadargaa ni emgeg uvchin uuseh hurs suuri boldog auyltai tul sergiilj yavahni chuhal. Arhag yadraltiig 4 angilj, avah arga hemjeeg ni dotorhoilson baina.
1. Anhnii- hudulmur amraltiin deglemeer
2. Hungun- Ur ashigtai bie mahbodio amraah
3. Medegdehuits yadraltiin hugatsaaniii urt amralt ugch zohistoi amrah
4.Hundersen- Amraltiig emchilgeetei hamt hosluulah udaan hugatsaanii amralt.
bear

Yadraltaas sergiileh arguud
1. Tsag ue olj amrah - Baga yadarsan ued 5-8 minut amrahad ur ashigaa ugdug baina
2. Ajliin uildel hoorondoh zaig urtasgah
3. Oyunii bolon bieiin hudulmur hosluulj baih
4. Hugjim sonsoh (setgelee sergeeh, taivshruulah)
5. Gymnastic hiih
6. Massaj hiih ( uuruu uurtuu bolon huneer)
7. Uuruutuu uneshil olgoh dasgal hiih
8. Emiin beldmel heregleh gesen arguud baidag baina.
Diseases of the Liver buyu elegnii uvchliin talaar tovch bichiye.


Eleg ni seer nuruutan amitand baidag  ediin neg yum. Ene erhten ni hunii bied metabolismiin uureg guitsetgedeg ontsgoi uuregteil erhten. Mun ene eded hunii bied baidag hamgiin tom bulchirhai aguulgaddag.
Anatomy
nasand hursen hunii eleg dundjaar 1.4-1.6kg, zuulun yagaan bor ungutei ed.Ene bol organism dahi 2 dahi tom ed. Hunii bieiin baruun hesegt, hevliin hundiin deer bairladag.

Elegnii uvchlul, tuunii helberuud yanz bur baidag. Ihenh uvchnii uusver ni shar , ene ni tsusan dahi bilirubinii hemjee ihedsenees  shaltgaaldag. Bilirubin ihedsenees hemoglobini butssiig evdej, tsusnii ulaan esiig uhuulleh auyld hurgedeg baina.

Hepatituud: elegnii ideet urevsel, virusiin haldvar bolon yamar neg turliin zuild hordsonos, autoimmuni system gemtsenees, udamshiliin zereg shaltgaanaas uusdeg baina.
Cirrhosis: Bidnii nereldegeer elegnii tserroz. elegnii shirhegiin esuudiin burdal yamar neg shaltgaani ulmaas gemtej uhej ehleh. Jishee ni virusiin haldvartai udaan yavsnaas, mun chemiin yamar neg hortoi bodist hodsonii ulmaas geh met.
heamochromatosis: Organismd Fe iheer hurimtlagdah, uunees uudeed eleg evderch eheldeg baina.

Mun egelnii havdar, hund helberiin hunii eruul mended ontsgoi hohril uchruulj boloh, ami nasand ayul uzuuldeg olon uvchlul baidag baina.

Emchilgeeni mash nariin deglemtei . Elegnii uvchnuus hol baiya gej bodvol uuh tos bolon amttanaas buren tatgalzah, hoolnii nariin deglem barih heregtei yum baina.

Pancreatic buyu Noir bulchirhai
Noir bulchirhaid yavagdah physiologyn process. 


Noir bulchirhain larengestiin aral uuriin α, β, δ esuudeeree tsusnii sahariig heviin hemjeend ni bailgagch daavar- insulin, glucagon, somatoctatiniig yalgaruulna. Arliin esuudiin 60% ni  ilsulin yalgaruuldag β esuud., 25% ni glucagoniig yalgaruulagch α esuud, 15% ni somatoctatiniig yalgaruuldag δ esuud baidag baina.  Tsusnii glucose ba aminhuchliin utgurult nemegdehed Insulinii shuureld daranguilagddag baina. Herev tsusan dahi glucose ihedvel glucagonii shuurel ihdene.  Tsusan dahi glucose, ilsulin, amin huchil, tosnii huchlin hemjee het ihseh bolon bagasah ni ene bulchirhaig uvchluuldeg baina. Edgeer nuurs us, uurag, tosnii huchluudiin physiologiin ajliig organismd hiij ugdug chuhal bulchirhai yum baina.


Noir bulchirhain shuusni nairlaga

Noir bulchirhai buyu Pancreatic ni permenteer bayalag, pH ni 7.8-8.4, 1-2 l hemjeetei usarhag shuus yalgaruuldag baina. Bicarbonatiin davs iheer aguuldag. Ene juice ni uurag , uuh tos, nuurs usiig zadlagch permenteer bayalag. Fermentiin mash olon turliin urval yavagddag. Uuragiig, uuh tosiig, nuurs usiig zadlagch permentuud tus tusdaa ajilladag baina.


Bulchirhai organismd ajilah

Hoolloj ehelsnees 2-3 minutiin daraagas noir bulchirhain shuusni shuurel ihesdeg baina. Ene ni hoolnii nairlagaas hamaarch 6-14 tsag urgeljildeg baina.  Hoir bulchirhain shuusnii hemjee, tuunii permentleg chanar idsen hoolni butssees hamarna. Jishee ni toslog hool iheer idsen bol tos zadlagch perment iheer aguulsan baina. Noir bulchirhaid saatal uuseh noir bulchirhain shuurlig gastrin, serotonin, insulin, bombazine, tsusni huchliin davs ihesgene. Glucagon, calciumtonin, hodoodnii shuusig saatuulagch peptide, somatostatin sudas idevhjuulegch peptide zereg ni shuus yalgarhiig saatuuldag baina. Hoir bulchirhain hurts bolon arhag urevsliin ued noir bulchirhain perment boloh Tripsin, phospholipid,tsagaasa turuulj idevjseneer noir bulchirhai uuruu uuriigee bolovsruulj chadahgui bolj eheldeg. Ene ni juice yalgarch chadahaa bolj uil baina gesen ug yum. Ene uil yavts hundervel mes zasal hiilgeh hemjeend hunderdeg baina.

Uvchluliin shinj temdeg ilrel.
Aris urchiih, turah, harlah zereg gadaad baidalt uurchlult ilerdeg baina. Mun organism uuragaa aldaj, bolovsruulah permentuudiin uil ajillagaa buurch uunees uudej physiologiin heviin uil ajillagaa aldagdaj eheldeg baina. Mun gashuun amt medregdej, ue much uvduh handlaguud tohiolddog baina. Suuliin ued noir bulchirhain havdar, hund helberiin uvchluluud ihsej baiga yum baina. Ene ni ihevchlen hunii hoololt bolon hoolnii butetstei nyagt holbootoi yum baina.
To break wind


Gedes duureh, hii garah ni mash engiin dohiolddog. Gedes dureh ni hevliin hundiid hii hurimtgaldah, hool bolovsruulah systemiin heviin ajillagaa aldagdsanaas, het stressd oroh, buduun bolon nariin gedsnii hundiin suvguud butuureh, bugluruh geh met olon shaltgaanii ulmaas uusdeg baina. Organism heviin ajillaj baisan ch hun udurt dundjaar 200ml hii gadagshluuldag baina. 400-2000ml bolson ued yamar neg uurchlult hevliid ilersnii shinj gene.

Hii gej yu ve?
Gaznii 90% ni hodood gedsend aguullagddag. 5 turliin hiinees burddeg. (itrogen, oxygen, carbon dioxide, hydrogen and methane). Bainga gedes duureh, hii garah ni dotood erhten muudaj baigaagiin ilrel yum baina.


Sergiileh arga zamuud: Hool bolovsruulah zamiin erhtenuudee eruul bailgah. Hodood gedsee ugaaj tseverlej baih. Mun daarch husrnii daraa gedes tsanhaih , duurch baival gariinhaa algiig hoorond ni urj baigaad nar zuv toirgoor saitar ilj uguh ni sain yum baina.


"Sweat buyu Huls" Clausiin zahialga

Huls gardaggui hun gej ugui, harin her hemjeend gardag gedeg ni yanz bur baidag, engiineer helehed zarim hun ih hulurdug baihad zarim ni barag hulurduggui baih jisheetei. Yamarch hun dasgaliin bolood hund ajil hiisen ued, het haluun, bieiin temperatur nemegdsen ued hulurdug baina. Yamar neg uvchni ulmaas yadarch huiten huls garah ni bas uur shaltgaantai. Ene ued bolgomjtoi baih estoi harin ajil hiisnees, het haluutssanaas bolj garsan hulsiig saitar ugaah l hangalttai. Yagad geher ugaahgui udaan yavbal aris bacter amidrah talamjtai orchni neg bolj uguhuus gadna, muuhai uner hanhlah, bolon eruul ahuin huvid bolood bied taagui medremj turuuldeg baina.

Hulursni daraa bieiin savangaar(bodyshower or bodysoap) saitar savandaj ugaaj, arisnii gadargiig gulgur bailgah ni chuhal. Antiperspirants(hulsnii esreg) or deodorants zailshgui hereglej baival zohino.  Yamar negen tos turheh ni taatai ur dund hurgehgui. Mun hulsuur Ammonia, urea, davs, sahar geh chemiin negdluud gadagshildag uchur het ih hulruh yavtsad aris tulegdej boloh taltai, tiimees bainga arisaa tsever bailgah ni hamgaalah hamgiin sain arga.
Banjig zaluustaa zoruilav.
body

Ta nar mini ene delhiid zayagdsan tsoriin gants, gants huvilbaruud. Yag l ene zurag shig .

Дээл бүсэн гоёлтой
Дээрээ малгайн хиймортой
Андынхаа дэргэд цовоожиж
Аавынхаа харцанд томоождог
Янагын сэтгэлд нялхарсан эрчүүдийг
Янжинлхамууд минь өршөө
Эр нөхөр чинь үгүй бол гэрийн чинь зай эзгүйрнэ
Эрдэмт хөвгүүд чинь үгүй бол төрийн чинь зай эзгүйрнэ
Эр цэрэг чинь үгүй бол эх орон чинь эзгүйрнэ
Эр хүнийг та нар хааяа ч болов өршөөж бай
Эрлэгт явчихаас нь өмнө ханийн жаргал эдлүүл ээ. (copydsan shuleg shuu)
Banjig busguichuud mini yaldam bish gejuu, zaluusaa.
miss 
Hairaas bolgoomlood baina uu daa Mami
Hairaa sanaad baina Bi
Uulkun tursun shuu Nuutshan
Undur, uuluhiin argagui gunj Saihan sanaa
Nairagch, nargianch Ariunaa chi shuu
Nailanhai yumuu daa ene Ema
Uhaantai gej boddog Anaraa egchiig
Uujuu dulguun gej hundeldeg Minii urs egchiig
Burhan hair belegleh gej baina Name chamd
Busdaas iluu setgel zayaj Sonor chamd
Egduutei huurhun ohin Emma_watson
Erhleed baidag balchirhan nas mini
Eruul menddee anhaarch bai Scorpion mini, Think about it!!!
Sanaandgui uchral bish jinhene sataaitai uchral baihgui yu
Mongold saihan zaluus bi nudee nee Naraa
Ineed belegle hairtdaa dj_girlie
Setariag buu zovoo, handsan hun oilgoj baiga bailgui
Deutschland chi tasarsan ohin, deeguur har
Dear_ solongo chi bishrem shuu
Tsatsatsa songolt chini neg bish gej bodood l baigaa shuu, bolgoomjil ter pigees
Mongold ochood uulziya boloh uu Bubee, hariulaarai
Maral gej ner ni hurtel goyo
Lover_gril chi ontsgoi shuu, hairiig hairla
Busarmag zuil sedehgui bol Bolorhon chi od bolno, ireedui bi shuu
Enne chamd zovoh yumaa yadarch unav, sana niildeg shu  
Mongol geheer goyo shuu tiimee Mongolei,  
Nyny geheer ishig sanagdaad baidag shuu
Nuutshan uneng oilguuldag Agara
Bolgoomjtoi yavj baigaarai Dosu, udahgui uliral chini irlee
Ayalguu burt mongolchuud durtai shuu Egshiglen mini
Mash olon shockond oruulah zuil baidag shuu Electic mini
Banjigt ajilladaggui bizdee Namuka- zuvulguu chini orood l miniih baidaggui
Jums bolgon amttai tiimuu zaluusaa – I liked FRUITS
NeZuMi geheer evgui shuu sonin ner, China gej anduurna shu, anhaar!!!
Urgelj uuriinheeree saihan shuu lovely_lady
Har ihedvel gamshig gej baigaa Uchralaa uhaantai baigaarai
Muruuduh saihan shuu tiimee Muruudumtgii busgui mini
Hika- Gunzgii bodoltoi yumuu daa
Amor- hairiin burhan
Gerel gegeeg gyalalzuulj yavaarai- Bolor
Clamorous hairiinhaa tuluu tevcheertei baidag yum shuu
Amidral hezee ch zogsohgui Chig-chag, chig-chag
Underwriter- Ajilaa 1st, banjigiig 2nd
Amjilt buhniig husmeer baina Yucki chamd
Huurhnuu duu mini bayar bayaslaar buhniig chimeerei
Oyun uhaani orgild hureerei Opal,
Mongol helee Oojgiigeer zaalgaarai Eniga
Munkhiin yum bolgon saihan shuu
Saihan bish gejuu.
Miss
GUMP-d zoruilav. Guilgeh buyu shingen aldah
Diarrhoea- Suulgah, shingen aldah

Suulgalt gej yu ve?

Tanii bies yalgarch buyu utgun(baas) shingen helbert shiljij, ih hemjeegeer garch ehlehiig helne(24 tsagt bagadaa 300g).
Ene uvchniig gol uusgegch ni bacter bolon virusiiin haldvar baidag baina. Hurts bolon arhag helber udaan hugatsaand urgeljildeg. Ihenh hunii amidrald ene berhsheel tohiolddog. Ihenh tohioldold gedes uvduhtei havsarch ilerdeg. Undni us bacteriin garaltai bohirdsonoos , mun mah ondog geh met hunsnii zul, orchnii eruul ahuin deglem aldagdsan zereg nuhtsuluudees uusdeg baina. Uvchiniig buren emchleeguiges udaan hugatsaagaar shingen aldaj uuniii ulmaas gedesnii ungur arilj arhag helberiin suulgalt urgeljildeg. Ene ni tsaash olon ovchnii suuri tavih buguud bie organism tamir tenheegee aldaj, jingiin dutagdal boldog baina. Tsusan suulga bolon havdariin nileed heden turul uusch ch boloh hemjeeni hor nuluu ihtei.

Suulgaglt
Ilreh shinj temdeg.
1. Olon dahin shinegneer chatsga aldah
2. Appetite buurah
3. Buuljis zutgah, oguilah
4. Gedes uvduh
5. Haluurah
6. Shingenee aldah

Gereer yamar emchilgee hiij boloh ve?

3-4 litre usand sugar and salts hiij uuh (manaihaar horsol), shingen nuhuh gol arga buguud gedes tseverlene. Mun antibiotic davhar hergelj bactery-n haldvariig buren zogsooh shaardlagatai. Ingeed tani gedes hevin hevjeend tseverlegdesnii daraa ungur togtooh buyu sergeeh emchilgee hiivel zohistoi. Uund lactobacter buyu suun huchliin bacter aguulsan vitamin, biologiin idevhet beldmel hereglej bolohoos gadna mun hurts bish tsagaan idee saitar ur duntei baina. Mun heseg hugatsaand hoolni deglem barij uvchni suuri buren arilsni daraa heviin hoolond oroh heregtei.
Mонгол орноо хайрлая
Mongol

Єлгий сайхан ууланд євгєдийг тавьсан газар
Vр ач хvvхдийн vржиж єссєн орон
Таван хошуу малууд дvvрэн бэлчсэн нутаг
Монгол хvн бидний сэтгэлийг сорсон нутаг
Энэ бол миний тєрсєн нутаг,
Монголын сайхан орон
         
МОНГОЛ УЛСЫН ҮНДСЭН ХУУЛЬ


Монголын ард тїмэн бид:
-улсынхаа тусгаар тогтнол, бїрэн эрхт байдлыг бататган бэхжїїлж,
-хїний эрх, эрх чєлєє, шударга ёс,їндэснийхээ эв нэгдлийг эрхэмлэн дээдэлж,

-тєрт ёс, тїїх, соёлынхоо уламжлалыг нандигнан євлєж,
-хїн тєрєлхтний соёл иргэншлийн ололтыг хїндэтгэн їзэж,
-эх орондоо хїмїїнлэг, иргэний ардчилсан нийгэм цогцлуулан хєгжїїлэхийг эрхэм зорилго болгоно. Їїний учир Монгол Улсын Їндсэн хуулийг даяар олноо зарлан тунхаглаж байна

ОТГОНТЭНГЭР
Minii hairtai nutag
Тэнгэрийн цэнхэрлэгт бvтсэн сэтгэлийн цэнхэрлэгт оршсон, мєнхжин­гийн цаглашгvйд амьсгалсан язгуур дээд Очирваань мон­гол хvн бvхний єлгий дээр инээмсрэн тосож ариун ав­рал­даа багтааж авдаг байна.
Хэн ганхашгvй сэтгэлээр сvсэглэн таалбаас тvvнийг есєн vед нь элбэрлийн сахиу­сан­даа авран хамгаалдаг vнэн бодь сэтгэл Очир­ваа­нийх бvлгээ.
Хэн ариун цагаан зам мєр тэгш талбиун явдлыг эрхэм­лэнэ вэ, тvvний гишгэх газрыг дагуулан тарнийн цагаан цэ­цэг ургуулдаг єгєємєр санаа Очирваанийх бvлгээ.
Хэн єрєвдєх, энэрэхvйн уяхан чавхдаст эгшгээр хал­гин цалгиж явнав, тvvнийг энхрийлэн тэврэх ариун му­тар Очирваанийх бvлгээ.
Хэн ном эрдмийн ариун хураар ундлан ургаж цэцэг­лэнэ вэ, тvvнд гэгээрэхvйн шид хайрлагч адис Очирваа­нийх бvлгээ.
Хэн эцэг эхийн ачлал буяныг бодож vрийн сэт­гэлээр ачлахуйн эсгий зул­нам, тvvгээр vнэг хайчлан бvсэнд нь зvvгч хосгvй асрал Очирваанийх бvлгээ.
Хэн шунал хvслийг тэв­чиж сэтгэлийн хvлээснээс алдуурнав, тvvнд єргєн са­руул бодол санаа хайрлагч мэлмий Очирваанийх бvлгээ.
Хэн хишиг буяныг даллан vгээгvйд унд хуваан найрс­нав, тvvнд ашид амаржихын рашаан хайрлагч бумба Очир­­ваанийх буюу.


Нарийн болон бүдүүн гэдэсний үүрэг
 
Хоол боловсруулах тогтолцооны хамгийн сүүлийн бөгөөд хамгийн урт хэсэг нь нарийн, бүдүүн гэдэс юм. Хоолноос авч болох хэрэгтэй бүхэн энэ хэсэгт шимэгддэг. Гэдэсний гадуур байдаг гөлгөр булчингууд нь удаан боловч хэмнэлтэйгээр агшиж, дотор нь байгаа задарч, шимэгдэж буй хоолны холимгийг цааш түлхэж явуулдаг. Хоолны холимог нь нарийн гэдсийг 20 орчим цагийн турш туулж өнгөрөхдөө ферментүүдийн нөлөөгөөр улам жижгэрэн задарч, нарийн гэдэсний ханаар цус руу шимэгдэнэ. Хоол идсэнээс хойш 24 цаг өнгөрөхөд идсэн зүйлээс ердөө л боловсрох боломжгүй хэсэг нь үлдсэн байдаг. Мөн гэдэсний өнгөр, гэдэсний дотор бүрхэвчийн үхсэн эсүүд ч байдаг. Эдгээр хаягдлууд бүдүүн гэдсээр өнгөрөхдөө өтгөн болж, шулуун гэдсэнд хуримтлагдан хошногоор гадагшилна. Нарийн, бүдүүн гэдэсний урт нийлээд 8 метр орчим байдаг. Үүнээс нарийн гэдэс ихэнх уртыг эзэлдэг. Харин бүдүүн гэдэс 1,5 метр урттай. Хэвлийн жижигхэн хөндийд багтахын тулд нарийн, бүдүүн гэдэс нь чацархайнд бэхлэгдэн мушгирч эвхэгдсэн байдаг. Гэдэсний дотор бүрхэвч нь хүниас мэт олон нугалаатай. Эдгээр хүниас, хөхлөгүүд нь шимэгдэх талбайг их болгох төдийгүй гэдэсний гүрвэлзэх хөдөлгөөнд чухал үүрэгтэй.
Өтгөн хатдаг бол ямар хоол идэх вэ?
 
Таны толгой байн байн өвдөж, дотор чинь муухайрч, хоолны дуршил муудсан бол та гэдсэндээ ихээхэн хэмжээний хор хуримтлуулаад байгаагийн илрэл. Гэдэсний хавдар үүсэх шалтгаанд мах их идэх, элсэн чихэртэй хүнс байнга хэрэглэх, хөдөлгөөний дутагдал, сэтгэлийн хямрал зэрэг хамаарна. Нарийхан бэлхүүстэйгээр эрүүл амьдрахыг хүсвэл махыг зохистой иддэг болохын зэрэгцээ эслэг ихтэй хүнс сайн хэрэглэж, зрүүл аж төрөх сонголтыг хийнэ. Эслэг ихтэй гэдэг нь байгалийн гарлаараа байгаа бүтэн үр тариа, бүтэн будаа, төрөл бүрийн бүдүүн гурил, хүнсний хивэг, соёолж, хальстайгаа, үртэйгээ жимс, ногоог хэлдэг. Өтгөн хатдаг бол зөв бүтэцтэй биологийн идэвхт ус өдөрт хоёр литрийг уух хэрэгтэй. Мөн улаан буудайн гуравдугаар гурилыг, арвайн гурилтай хольж, бага зэрэг хүнсний хивэг нэмж хөөлгөөд мантуу хийж, монгол байцаа, шар лууван, улаан манжингаар зууш бэлтгэж, зөөхийгөөр амтлаад, үхрийн жигнэсэн гүзээтэй идвэл зардал чирэгдэл багатай үдийн хоолны нэг хувилбар болно. Ийм хоол хийж идвэл лав л өтгөн хатахгүй. Хоол идсэнээс хойш 30 минутын дараа ус эсвэл цай уух хэрэгтэй. Манайхан тостой хоол идчихээд хүйтэн ус шууд л ууж орхидог шүү дээ. Энэ нь маш муу зүйл.Эрүүл хүн өдөрт дөрвөн удаа хүндэрдэгЭрүүл хүн өдөрт дээд тал нь дөрвөн удаа хүндээр бие засаж, идсэн хоолных нь шингээгүй үлдэгдэл, бас бус хаягдлаасаа тогтмол салж, гэдсээ цэвэрлэж чаддаг. Гэхдээ зөвхөн ургамлын гаралтай хүнсний бүтээгдэхүүн хэрэглэдэг бол. Ийм хүмүүс таарсан мах мариатай, сайхан биетэй, нарийн бэлхүүс, сайхан үстэй, сэргэлэн байдаг.
Ходоод ямар үүрэгтэй вэ?
 
Хүний хоол боловсруулах урт хоолойн цүлхийсэн өргөн хэсгийг ходоод гэдэг. Ходоодны булчинлаг хана сунах чадвартай байдаг. Хоолыг шимэгдэхэд бэлтгэх нь ходоодны үүрэг. Нэг үгээр ходоод нь хайлуулж, холих үүрэгтэй. Бид хоолоо залгихын өмнө хоолоо зажилдагч бүрэн жижгэрдэггүй. Ингэж жижигрээгүй хоол ходоодонд ордог. Ходоод дутуу зажлагдсан хоолыг боловсруулах гэж нэлээдгүй уддаг. Ходоодны ажиллаж чадах хэд хэдэн горимын нэгэнд нь бүгд зэрэг хайлж чадамгүй олон төрлийн юм холилдсоноос юмуу муудсан хоол идсэн зэргээс болж ходоодонд бөөлжис бий болдог. Манайхан нэг дор хэтэрхий олон төрлийн хоол хүнс ихээр идсэнээс болж бөөлжиж, хоолны хордлогонд ордог. Энэ нь замбараагүй хооллолттой шууд холбоотой. Зохисгүй хооллолт ходоодны шарх үүсгэдэг.Хүний гэдсэнд 8-23 кг илүүдэл хэрэггүй өтгөн хадгалагддагИхэнх хүмүүс 2-4 хоног хүндэрдэггүй гэж ярьдаг. Энэ бол үнэхээр аймшигтай. Ингэж удаан өтгөнөө хадгалдаг хүмүүс ихэнхдээ бүдүүн бэлхүүстэй байдаг. Тэд эрүүл мэндээ бодохын оронд нарийхан бэлхүүстэй болохыг илүүд үздэг. Их идээд, идээд таргалдаггүй туранхай хүмүүс байдаг. Ихэнх нь амархан өлсдөг, идэмхий хүмүүс байдаг. Тэгэхээр эрүүл эсвэл өвчтэй гэдгээ өтгөнөө ажиглаад л мэдэж болох аж. Яагаад өтгөн хатаж, их хэмжээний илүүдэл өтгөнийг гэдсэндээ хадгалаад байна вэ? Тэгэхээр өтгөн хатаж, тэр ихээхэн хэмжээний илүүдэл өтгөнийг гэдсэндээ хадгалаад байгаа ол шалтгаан нь цавуулаг ихтэй урсдаггүй, наалдамхай шинжтэй будаа, цагаан гурил, байгалийн амьд хүчээ гээсэн цэвэршүүлсэн хүнс байнга хэтрүүлэн хэрэглэх юм. Ийм хоол хүнс хэрэглэдэг хүмүүсийн ходоодны хана цардагдан шархны тав мэт наалдацтай болж, хоол боловсруулалт алдагдана. Ингэснээр гэдэсний гүрвэлзэх хөдөлгөөн маш муу болно. Ходоод боловсруулж дийлэхгүй байгаа учраас уг хэрэггүй илүүдэл хоол хүнс нь гэдсэн дотор л хэвтэж байхаас өөр яахав. Зүгээр ч хэвтэхгүй муу дээрээ улам муу болоод л гадагшлах цагаа хүлээгээд л байж байдаг.
Монгол улсын шинэчилсэн төрийн дуулал

 Yгийг Ц. Дамдинсvрэн             Аяыг Б. Дамдинсvрэн, Л. Мєрдорж

Дархан манай тусгаар улс
Даяар Монголын ариун голомт
Далай их дээдсийн гэгээн
vйлс
Дандаа энхжиж,
vvрд мєнхєжнє

Хамаг дэлхийн шударга улстай
Хамтран нэгдсэн эвээ бэхж
vvлж
Хатан зориг, б
vхий л чадлаараа
Хайртай Монгол орноо мандуулъя

Єндєр тєрийн минь с
vлд ивээж
Єргєн т
vмний минь заяа тvшиж
Yндэс язгуур, хэл соёлоо
Yрийн vрдээ євлєн бадраая

Эрэлхэг Монголын золтой ардууд
Эрх чєлєє жаргалыг эдлэв
Жаргалын т
vлхvvр, хєгжлийн тулгуур
Жавхлант манай орон мандтугай 

 
(Нийт: 21)